Ќонуни конститутсионии Љумњурии Тољикистон
Дар бораи Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон
(Ахбори Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон с. 2000, №4, м. 108; с. 2004, №5, м.351; с.2007, №5, мод.351; с.2008, №10, мод. 796; с.2010,№7, мод.539 с.2010, №12, м. 801; с. 2011, №12, мод. 830)
БОБИ 1.
ЌОИДАЊОИ УМУМЇ (ќљт. 26.12.2011 №794)
Моддаи 1
Маљлиси Олї - парламенти Љумњурии Тољикистон - маќоми олии намояндагї ва ќонунгузори Љумњурии Тољикистон мебошад.
Маљлиси Олї дорои њокимияти олї ва маќоми ягонаи ќонунгузорї буда, онро дар шаклу њудуде, ки Конститутсия (Сарќонун), ќонунњои конститутсионї ва дигар ќонунњои Љумњурии Тољикистон муќаррар кардааст, ба амал мебарорад.
Аз номи тамоми халќи Тољикистон фаќат Президент, Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон дар љаласаи якљояи худ њуќуќи сухан гуфтан доранд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Моддаи 2
Маљлиси Олї аз ду Маљлис - Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон иборат аст.
Маљлиси миллї аз 33 аъзо иборат буда, аз љумла 25 аъзои он ба таври ѓайримустаќим дар маљлисњои якљояи вакилони халќи Вилояти Мухтори Кўњистони Бадахшон ва шањру ноњияњои он, вилоятњо ва шањру ноњияњои онњо, шањри Душанбе ва ноњияњои он, шањру ноњияњои тобеи љумњурї (якљоя) бо овоздињии пинњонї интихоб мегарданд. Дар Маљлиси миллї Вилояти Мухтори Кўњистони Бадахшон, вилоятњо, шањри Душанбе, шањрњо ва ноњияњои тобеи љумњурї намояндагони баробар доранд. 8 нафар аъзои Маљлиси миллиро Президенти Љумњурии Тољикистон таъин мекунад. Њар Президенти собиќи Љумњурии Тољикистон узви якумраи Маљлиси миллї мебошад, агар ў аз истифодаи ин њаќ даст накашад. Фаъолияти Маљлиси миллї даъватї мебошад.
Маљлиси намояндагон аз 63 вакил иборат аст, ки онњо дар асоси њуќуќи интихоботии умумї, баробар, мустаќим ва бо овоздињии пинњонї интихоб карда мешаванд. Маљлиси намояндагон доимоамалкунанда ва касбї мебошад.
Тартиби интихоби аъзои Маљлиси миллї ва вакилони Маљлиси намояндагонро Конститутсияи Љумњурии Тољикистон, ќонуни конститутсионии Љумњурии Тољикистон «Дар бораи интихоботи Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон» муќаррар менамоянд.
Моддаи 21.
Ќонунгузории Љумњурии Тољикистон дар бораи Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон ба Конститутсияи (Сарќонуни) Љумњурии Тољикистон асос ёфта, аз Ќонуни конститутсионии мазкур, дигар санадњои меъёрии њуќуќии Љумњурии Тољикистон, инчунин санадњои њуќуќии байналмилалие, ки Тољикистон онњоро эътироф кардааст, иборат мебошад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Моддаи 3
Мўњлати ваколати Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон 5 сол аст. Ваколати Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон дар рўзи оѓози фаъолияти Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагони даъвати нав ќатъ мегардад.
Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон метавонанд пеш аз мўњлат дар љаласаи якљояи худ бо тарафдории на камтар аз се ду њиссаи аъзои Маљлиси миллї ва вакилони Маљлиси намояндагон ихтиёран пароканда шаванд.
Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон дар давраи вазъияти фавќулодда ва њолати љангї пароканда намешаванд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Моддаи 4
Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон фаъолияти худро дар шакли иљлосияњо, љаласањои якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон доир мекунанд. Шўрои Маљлиси миллї ва Шўрои Маљлиси намояндагон, кумитањо ва комиссияњои Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон фаъолияти худро дар шакли љаласањо амалї мегардонанд. Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон оид ба масъалањои дар салоњияти онњо буда муњокимањои парламентї доир мекунанд.
Маќомоти њамоњангсозандаи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон дар алоњидагї љаласа мегузаронанд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Тартиби фаъолияти Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон, маќомот, аъзо ва вакилони онњоро Конститутсияи Љумњурии Тољикистон, њамин ќонуни конститутсионї, дигар ќонунњои конститутсионї ва ќонунњои Љумњурии Тољикистон, инчунин Дастури љаласањои якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон, Дастури Маљлиси миллї ва Дастури Маљлиси намояндагон муќаррар мекунанд.
Љаласањои якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон ва иљлосияњои онњо бо хондани Суруди миллии Љумњурии Тољикистон кушода ва пўшида мешаванд.
Моддаи 5
Дар давраи байни иљлосияњои Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон њангоми зарурат Президенти Љумњурии Тољикистон иљлосияњои ѓайринавбатии онњоро даъват менамояд.
Дар ин иљлосияњо танњо он масъалањое баррасї мешаванд, ки боиси даъвати ин иљлосияњо гаштаанд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Моддаи 6
Дар иљлосияњо, љаласањои якљоя ва алоњидаи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон Президенти Љумњурии Тољикистон, Cарвазир ва аъзои Њукумат, мушовири давлатии Президенти Љумњурии Тољикистон оид ба сиёсати њуќуќї - намояндаи комилњуќуќи Президенти Љумњурии Тољикистон дар Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон, Раиси Суди конститутсионї, Раиси Суди Олї, Раиси Суди Олии иќтисодї, Прокурори генералии Љумњурии Тољикистон, Раиси Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсї, Ваколатдор оид ба њуќуќи инсон дар Љумњурии Тољикистон, директори Агентии назорати давлатии молиявї ва мубориза бо коррупсияи Љумњурии Тољикистон Раиси Бонки миллии Тољикистон иштирок карда метавонанд. (ќкљт 06.10.08 №443); (ќљт. 26.12.2011 №794)
Моддаи 7
Узви Маљлиси миллї ва вакили Маљлиси намояндагон ба амри интихобкунандагон тобеъ набуда, њаќ дорад фикри худро озодона изњор намояд, мувофиќи аќидањои худ овоз дињад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Узви Маљлиси миллї ва вакили Маљлиси намояндагон њуќуќи дахлнопазирї дорад, ўро њабс кардан, дастгир кардвн, маљбуран овардан, кофтуков кардан мумкин нест, ба истиснои дастгир шуданаш дар љои содири љиноят. (ќкљт 06.10.08 №443)
Узви Маљлиси миллї ва вакили Маљлиси намояндагон њамчунин мавриди кофтукови (азназаргузаронии) шахсї ќарор дода намешавад, ба истиснои њолатњое, ки ќонун барои таъмини амнияти дигарон муќаррар намудааст.
Масъалаи мањрум намудани дахлнопазирии узви Маљлиси миллї ва вакили Маљлиси намояндагон бо пешнињоди Прокурори генералї аз љониби Маљлиси дахлдор њал карда мешавад.
Ваколати узви Маљлиси миллї ва вакили Маљлиси намояндагон њангоми ба охир расидани мўњлати ваколат, вафот, истеъфо, ѓайри ќобили амал эътироф шудани онњо аз љониби суд, ба ќувваи ќонунї даромадани њукми айбдоркунии суд, ќатъи шањрвандї, тарки доимии љумњурї, ишѓоли вазифае, ки ба ваколати узви Маљлиси миллї мувофиќ нест, парокандашавии Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон ќатъ мегардад. (ќкљт 17.05.04, № 40); (ќкљт 06.10.08 №443)
Вазъи њуќуќии узви Маљлиси миллї ва вакили Маљлиси намояндагонро Ќонуни конститутсионии Љумњурии Тољикистон «Дар бораи вазъи њуќуќии узви Маљлиси миллї ва вакили Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон» муайян менамояд. (ќкљт 06.10.08 №443)
Моддаи 8
Шахсони мансабдор, шахсони воќеї ва њуќуќие, ки ба узви Маљлиси миллї ё вакили Маљлиси намояндагон дар бобати амалї гардонидани ваколатњояшон халал мерасонанд, ба њаёт, саломатї, шаъну шарафи онњо њамчун намояндагони халќ сўиќасд мекунанд, тибќи ќонун ба љавобгарї кашида мешаванд. (ќкљт 06.10.08 №443)
Њељ кас њаќ надорад бо яроќ ба бинои Маљлиси миллї, Маљлиси намояндагон ворид шавад, ба истиснои онњое, ки ин њуќуќро доранд. (ќкљт 06.10.08 №443)
БОБИ 2.
ЉАЛАСАЊОИ ЯКЉОЯИ МАЉЛИСИ МИЛЛЇ ВА МАЉЛИСИ НАМОЯНДАГОНИ МАЉЛИСИ ОЛИИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН
Моддаи 9
Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон дар мавридњои пешбиникардаи Конуститутсияи Љумњурии Тољикистон, љаласањои якљоя мегузаронанд.
Љаласаи якуми якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагони даъвати навро Президенти Љумњурии Тољикистон даъват менамояд.
Љаласањои якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагонро Раиси Маљлиси миллї ва Раиси Маљлиси намояндагон бо навбат даъват менамоянд ва ба он раисї мекунанд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Љаласањои якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон њамон ваќт салоњиятнок аст, агар дар кори он на камтар аз се ду њиссаи шумораи умумии аъзо ва вакилони онњо њузур дошта бошанд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Љаласањои якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон ошкоро гузаронида мешаванд. Дар мавридњои пешбиникардаи ќонун ва Дастури љаласањои якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон мумкин аст љаласањои пўшида низ гузаронида шаванд.
Моддаи 10
Салоњияти Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон њангоми гузаронидани љаласањои якљоя:
1.Тасдиќи фармони Президент дар бораи таъин намудан ва озод кардани Сарвазир ва дигар аъзои Њукумат;
2.Тасдиќи фармони Президент дар бораи љорї намудани њолати љангї ва вазъияти фавќулодда;
3.Ризоият ба истифодаи Ќуввањои Мусаллањи Љумњурии Тољикистон берун аз њудуди он барои иљрои ўњдадорињои байналмилалии Тољикистон;
4.Таъини интихоботи Президент;
5.Ќабули истеъфои Президент;
6.Сарфароз гардонидани Президент бо мукофотњои давлатї ва рутбаи олии њарбї;
7.Баррасии масъалаи дахлнопазирии Президент.
Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон дар љаласањои якљояи худ аз рўи масъалањои зикршудаи салоњияташон ќарор ќабул мекунанд. Ќарори якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон бо тарафдории аксарияти шумораи умумии аъзои Маљлиси миллї ва вакилони Маљлиси намояндагон, ки њар яке аз маљлисњо дар алоњидагї овоз медињанд, ќабул мегардад, агар тартиби дигари ќабули ќарорро Конститутсия муќаррар накарда бошад.
Дар љаласаи якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон Президент савганд ёд мекунад ва бо паёми худ дар бораи самтњои асосии сиёсати дохилї ва хориљии љумњурї баромад менамояд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Моддаи 11
Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон на дертар аз ду моњи то ба охир расидани мўњлати ваколатњои Президент интихоботи Президенти Љумњурии Тољикистонро таъин мекунанд.
Дар сурати пеш аз мўњлат ќатъ гардидани ваколатњои Президенти Љумњурии Тољикистон дар мўњлати се моњ интихоботи Президенти Љумњурии Тољикистон гузаронда мешавад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Моддаи 12
Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон дар љаласаи якљоя дар бораи пеш аз мўњлат ќатъ гардидани ваколатњои Президент њангоми вафот, истеъфо ва ѓайри ќобили амал донистани ў ќарор ќабул мекунанд. (ќкљт 17.05.04, № 40); (ќкљт 06.10.08 №443)
Ваколатњои Президент дар њолате ки ў дар љаласаи якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон дар бораи ба истеъфо баромаданаш хабар медињад, бо тарафдории аксарияти аъзои Маљлиси миллї ва вакилони Маљлиси намояндагон, ки њар яке аз онњо дар алоњидагї овоз медињанд, ќатъ карда мешавад. (ќљт аз 17.05.04, № 40)
Дар њолатњои зикршуда дар мўњлати се моњ интихоботи Президент гузаронида мешавад. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Дар сурате, ки Президент бинобар беморї вазифањои худро иљро карда натавонад, њар ду Маљлис дар љаласаи якљояи худ дар асоси хулосаи комиссияи тиббии давлатии ташкил кардаашон дар бораи пеш аз мўњлат аз мансаб озод намудани Президент бо тарафдории на камтар аз се ду њиссаи овозњои шумораи умумии аъзо ва вакилони њар яке аз Маљлисњо ќарор ќабул мекунанд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Моддаи 13
Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон дар љаласаи якљояи худ дар асоси хулосаи Суди конститутсионї барои аз њуќуќи дахлнопазирї мањрум намудани Президенти Љумњурии Тољикистон дар сурати аз тарафи ў содир шудани хиёнат ба давлат ќарор ќабул менамоянд. (ќкљт 06.10.08 №443)
Ќарор дар бораи аз њуќуќи дахлнопазирї мањрум намудани Президенти Љумњурии Тољикистон дар сурати аз тарафи ў содир шудани хиёнат ба давлат бо овоздињии пинњонї бо тарафдории на камтар аз се ду њиссаи шумораи умумии аъзои Маљлиси миллї ва вакилони Маљлиси намояндагон, ки њар яке дар алоњидагї овоз медињанд, ќабул карда мешавад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Масъалаи айбдор кардани Президент ба содир кардани хиёнат ба давлат бо тарафдории аксарияти шумораи умумии аъзои Маљлиси миллї ва вакилони Маљлиси намояндагон пешнињод карда мешавад.
Моддаи 14
Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон масъалањои муњим ва заруриеро, ки Президенти Љумњурии Тољикистон пешнињод менамояд, баррасї мекунанд.
Моддаи 15
Таѓйиру иловањоро ба Конститутсияи Љумњурии Тољикистон, Президенти Љумњурии Тољикистон ё њадди аќал аз се як њиссаи шумораи умумии аъзои Маљлиси миллї ва вакилони Маљлиси намояндагон пешнињод мекунанд.
Моддаи 16
Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон дар љаласањои якљоя дар доираи ваколатњои худ ќарорњо ќабул мекунанд.
Ќарорњои якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон бо аксарияти овозњои шумораи умумии аъзо ва вакилон ќабул карда мешаванд, агар Конститутсия тартиби дигари ќабули ќарорњоро муќаррар накарда бошад.
Ќарорњои якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон дар тамоми њудуди Љумњурии Тољикистон эътибори њатмї доранд.
БОБИ 3.
МАЉЛИСИ МИЛЛЇ
Моддаи 17
Фаъолияти Маљлиси миллї дар шакли иљлосия сурат мегирад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Иљлосияи якуми Маљлиси миллиро Президенти Љумњурии Тољикистон дар давоми як моњи баъди интихоботи аъзои Маљлиси миллї даъват мекунад.
Иљлосияи якуми Маљлиси миллиро узви синну солаш калонтарини Маљлиси миллї мекушояд ва онро то интихоб шудани Раиси Маљлиси миллї мебарад.
Иљлосияи Маљлиси миллиро Раиси Маљлиси миллї соле на камтар аз чор маротиба даъват менамояд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Љаласаи Маљлиси миллї салоњиятнок аст, агар дар кори он на камтар аз се ду њиссаи шумораи умумии аъзои он иштирок намоянд.
Љаласањои Маљлиси миллї ошкоро гузаронида мешаванд, дар њолатњои пешбиникардаи ќонунњо ва Дастури Маљлиси миллї мумкин аст љаласањои пўшида низ гузаронида шаванд.
Моддаи 18
Узви Маљлиси миллї наметавонад вакили зиёда аз ду маќоми намояндагї бошад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Моддаи 19
Салоњияти Маљлиси миллї:
1.Таъсис ва барњам додани воњидњои марзиву маъмурї ва таѓйири онњо;
2.Интихоб ва бозхонди раис, муовини якум, муовинон ва судяњои Суди конститутсионї, Суди Олї ва Суди Олии иќтисодї бо пешнињоди Президент; (ќкљт 06.10.08 №443)
3.Њалли масъалаи бекор кардани дахлнопазирии раис, муовини якум, муовинон ва судяњои Суди конститутсионї, Суди Олї ва Суди Олии иќтисодї; (ќкљт 06.10.08 №443)
4.Ризоият барои таъин ва озод намудани Прокурори генералї, муовини якум ва муовинони ў; (ќкљт 06.10.08 №443)
5.Амалї намудани ваколатњои дигаре, ки Конститутсия ва ќонунњо муайян кардаанд.
Маљлиси миллї аз рўи масъалањои дар салоњияташ буда ќарор ќабул мекунад. Ќарори Маљлиси миллї бо тарафдории аксарияти шумораи умумии аъзои он ќабул мегардад, агар тартиби дигари ќабули ќарорро Конститутсия муќаррар накарда бошад. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Иљрои ќарорњои Маљлиси миллї дар тамоми ќаламрави Љумњурии Тољикистон њатмї аст. (ќкљт 06.10.08 №443)
Моддаи 20
Маљлиси миллї соле як маротиба ё аз рўи зарурат њисоботи Прокурори генералии Љумњурии Тољикистонро дар бораи њолати назорат ба иљрои даќиќ ва якхелаи ќонунњо дар ќаламрави Љумњурии Тољикистон мешунавад.
Моддаи 21
Маљлиси миллї ќарорњои Маљлиси вакилони халќи Вилояти Мухтори Кўњистони Бадахшон, вилоятњо, шањри Душанбе, шањрњо ва ноњияњоро дар сурати ба Конститутсия, ќонунњои конститутсионї ва дигар ќонунњои Љумњурии Тољикистон мувофиќат накардани онњо бекор мекунад. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Маљлиси миллї њаќ дорад маљлисњои вакилони халќи Вилояти Мухтори Кўњистони Бадахшон, вилоятњо, шањри Душанбе, шањру ноњияњоро дар сурати Конститутсия ва ќонунњои Љумњурии Тољикистонро мунтазам иљро накардани онњо пароканда кунад.
Моддаи 22 хориљ карда шавад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Моддаи 23
Маљлиси миллї аз љумлаи аъзои худ ба мўњлати ваколатњояш Раиси Маљлиси миллиро бо овоздињии пинњонї бо тарафдории аксарияти шумораи умумии аъзои худ интихоб мекунад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Раиси Маљлиси миллї дар назди Маљлиси миллї њисоботдињанда мебошад ва метавонад бо овоздињии пинњонї бо тарафдории на камтар аз се ду њиссаи шумораи умумии аъзои Маљлиси миллї бозхонда шавад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Масъалаи бозхонди Раиси Маљлиси миллиро камаш аз се як њиссаи аъзои он ба миён мегузоранд.
Агар ин таклифро аксарияти шумораи умумии аъзои Маљлиси миллї љонибдорї намояд, дар ин маврид масъалаи бозхонди Раиси Маљлиси миллї ба овоздињии пинњонї монда мешавад.
Раиси Маљлиси миллї њаќ дорад ба истеъфо барояд.
Моддаи 24
Салоњияти Раиси Маљлиси миллї.
1) иљлосияи Маљлиси миллї ва дар навбати худ љаласаи якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагонро даъват мекунад ва ба онњо раисї мекунад; (ќкљт 06.10.08 №443)
2) ба Маљлиси миллї номзадии муовини якум ва муовинони Раиси Маљлиси миллї, раисони кумитањо ва комиссияњои Маљлиси миллї ва номзадии Роњбари дастгоњи Маљлиси миллиро пешнињод менамояд; (ќкљт 17.05.04, № 40)
3) ќонунњои љонибдорикардаи Маљлиси миллиро барои имзо ба Президенти Љумњурии Тољикистон мефиристад;
4) ба ќарорњои Маљлиси миллї ва Шўрои Маљлиси миллї имзо мегузорад;
5) Маљлиси миллиро дар дохил ва хориљи кишвар намояндагї мекунад;
6) ба созишномањои байнипарлумонии Маљлиси миллї имзо мегузорад;
7) ба Дастгоњи Маљлиси миллї роњбарї мекунад;
8) ваколатњои дигареро, ки дар Конститутсия, њамин ќонуни конститутсионї, дигар ќонунњои Љумњурии Тољикистон ва Дастури Маљлиси миллї муайян шудаанд, амалї мегардонад.
Барои амалї намудани ваколатњои худ Раиси Маљлиси миллї ќарор ќабул мекунад ва амр медињад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Моддаи 25
Њангоми вафот, истеъфо ва ѓайри ќобили амал донистани Президент вазифаи ў то ба вазифааш шурўъ намудани Президенти нав ба зиммаи Раиси Маљлиси миллї мегузарад. Дар ин маврид ваколати Раиси Маљлиси миллї ба зиммаи муовини якум мегузарад.
Моддаи 26
Муовини якум ва муовинони Раиси Маљлиси миллї аз љумлаи аъзои Маљлиси миллї ба мўњлати ваколати Маљлиси миллї бо пешнињоди Раиси Маљлиси миллї интихоб мешаванд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Яке аз муовинони Раиси Маљлиси миллї аз њисоби намояндагони Вилояти Мухтори Кўњистони Бадахшон интихоб мешавад.
Раиси Маљлиси миллї самтњои фаъолияти муовини якум ва муовинони худро муайян мекунад. Дар доираи салоњияти худ муовинони Раиси Маљлиси миллї њуќуќ доранд ба воњидњои сохтории Дастгоњи Маљлиси миллї роњбарї намоянд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Дар сурати набудани Раиси Маљлиси миллї вазифањои ўро бо супориши вай муовини якум Раиси Маљлиси миллї иљро мекунад. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Муовини якум ва муовинони Раиси Маљлиси миллї бо пешнињоди Раиси Маљлиси миллї бозхонд шуда метавонанд. (ќљт аз 17.05.04, № 40)
Муовини якум ва муовинони Раиси Маљлиси миллї њуќуќи ба истеъфо рафтан доранд. (ќљт аз 17.05.04, № 40)
Моддаи 27
Шўрои Маљлиси миллї маќоми њамоњангсоз ва њисоботдињандаи Маљлиси миллї буда, мутобиќи Конститутсия, њамин Ќонуни конститутсионї ва Дастури Маљлиси миллї фаъолият мекунад.
Ба њайтаи Шўрои Маљлиси миллї Раиси Маљлиси миллї, муовини якум ва муовинони ў, раисони кумитањо ва комиссияњои Маљлиси миллї дохил мешаванд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Ба Шўрои Маљлиси миллї Раиси Маљлиси миллї сарварї менамояд.
Љаласаи Шўрои Маљлиси миллиро Раиси Маљлиси миллї аз рўи зарурат даъват менамояд ва он дар сурати њозир будани зиёда аз нисфи њайати умумии Шўро босалоњият њисоб меёбад.
Шўрои Маљлиси миллї дар доираи салоњияти худ ќарор ќабул мекунад. Ќарори Шўрои Маљлиси миллї бо тарафдории аксарияти шумораи њайаташ ќабул карда мешавад.
Ќарорњои Шўрои Маљлиси миллї, ки ба Конституция, ќонунњо ва ќарорњои Маљлиси миллї мухолифат менамоянд, Маљлиси миллї онњоро бекор мекунад.
Моддаи 28
Салоњияти Шўрои Маљлиси миллї:
1) ташкили тайёрии љаласањои якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон, иљлосияњои Маљлиси миллї;
2) тањия кардани лоињаи рўзнома ва тартиби кори љаласањои якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон, иљлосияњои Маљлиси миллї;
3) мураттаб сохтани фаъолияти кумитањо ва комиссияњои Маљлиси миллї;
4) таъмини њамкорї бо Маљлиси намояндагон, Шўрои Маљлиси намояндагон;
5) ташкили банаќшагирии корњои вобаста ба фаъолияти Маљлиси миллї;
6) пешакї баррасї намудани ќонунњое, ки Маљлиси намояндагон ќабул кардааст ва дигар санадњо;
7) тањлили таклифу эродњои аъзои Маљлиси миллї, ки дар иљлосияњои Маљлиси миллї баён кардаанд ва аз рўи онњо ќабул намудани ќарорњои дахлдор;
8) ташкили робитањои байнипарламентии Маљлиси миллї;
9) таъмини назорати иљрои ќарорњои Маљлиси миллї;
10) ба амал баровардани ваколатњои вобаста ба кори Маљлиси миллї ва аз љониби аъзои он самарабахш ба љо овардани ваколатњое, ки Конститутсия, њамин Ќонуни конститутсионї ва Дастури Маљлиси миллї муайян намудаанд.
Моддаи 29
Маљлиси миллї кумитањо ва комиссияњои дахлдори худро таъсис медињад.
Номгўй ва њайати кумитањо ва комиссияњоро Маљлиси миллї бо пешнињоди Раиси Маљлиси миллї муайян мекунад.
Узви Маљлиси миллї метавонад узви танњо як кумита бошад. Њангоми ташкилдињии њайати онњо розигии узви Маљлиси миллї ба назар гирифта мешавад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Моддаи 30
Ба њайати кумита ва комиссия Раиси Маљлиси миллї ва муовинони ў интихоб шуда наметавонанд.
Моддаи 31
Кумитањо ва комиссияњоро Маљлиси миллї дар њайати раисон ва аъзои кумитањо ва комиссияњо интихоб мекунад.
Раисони кумитањо ва комиссияњои Маљлиси миллї ба мўхлати салоњияташон бо пешнињоди Раиси Маљлиси миллї бо овоздињии кушод бо тарафдории аксарияти шумораи умумии аъзои Маљлиси миллї интихоб мешаванд.
Кумитањо ва комиссияњои Маљлиси миллї бо пешнињоди раисони кумитањо ва комиссияњо муовинони раиси кумитањо ва комиссияњоро интихоб мекунанд.
Раисони кумитањо ва комиссияњои Маљлиси миллї бо пешнињоди Раиси Маљлиси миллї бозхонд шуда метавонанд.
Раисони кумитањо ва комиссияњои Маљлиси миллї њаќ доранд ба истеъфо раванд.
Моддаи 32
Салоњияти кумитањо ва комиссияњои Маљлиси миллї, тартиби фаъолияти онњо бо Дастури Маљлиси миллї муайян карда мешаванд.
Моддаи 33
Маљлиси миллї њангоми зарурат комиссияњои муваќќатї таъсис медињад.
Салоњият ва тартиби фаъолияти комиссияњои муваќќатї аз тарафи Маљлиси миллї њангоми таъсис ёфтанашон муайян карда мешаванд.
БОБИ 4.
МАЉЛИСИ НАМОЯНДАГОН
Моддаи 34
Фаъолияти Маљлиси намояндагон дар шакли иљлосия сурат мегирад.
Иљлосияи якуми Маљлиси намояндагонро дар давоми як моњи баъди интихоби вакилони Маљлиси намояндагон Президенти Љумњурии Тољикистон даъват мекунад.
Иљлосияи якуми Маљлиси намояндагонро вакили синну солаш калонтарин мекушояд ва то интихоб шудани Раиси Маљлиси намояндагон онро мебарад.
Иљлосияи навбатии Маљлиси намояндагон дар як сол як маротиба аз рўзи аввали кории моњи октябр то рўзи охирини кории моњи июни соли минбаъда гузаронида мешавад. (ќљт. 29.12.10 №654)
Љаласаи Маљлиси намояндагон салоњиятнок аст, агар дар кори он на камтар аз се ду њиссаи шумораи умумии вакилони он иштирок кунанд.
Љаласањои Маљлиси намояндагон ошкоро гузаронида мешаванд, дар њолатњои пешбининамудаи ќонунњо ва Дастури Маљлиси намояндагон, љаласањои пўшида низ гузаронда мешаванд.
Моддаи 35
Вакили Маљлиси намояндагон фаъолияти худро дар асоси касбии доимї иљро мекунад.
Вакили Маљлиси намояндагон наметавонад вакили дигар маќомоти намояндагї бошад, вазифаи дигареро иљро кунад, фаъолияти соњибкорї намояд, ба истиснои фаъолияти илмиву эљодї ва омўзгорї. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Моддаи 36
Салоњияти Маљлиси намояндагон:
1.Таъсиси Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Љумњурии Тољикистон, интихоб ва бозхонди раис, муовин ва аъзои он бо пешнињоди Президент;
2.Ба муњокимаи халќ пешнињод намудани лоињаи ќонунњо ва дигар масъалањои муњими давлатию љамъиятї;
3.Тасдиќи барномањои иќтисодї ва иљтимої;
4.Ризоият ба додугирифти ќарзи давлатї;
5.Тасдиќ ва бекор кардани шартномањои байналмилалї;
6.Таъини раъйпурсї;
7.Таъсиси судњо;
8.Тасдиќи рамзњои давлатї;
9.Тасдиќи мукофотњои давлатї;
10.Тасдиќи фармонњои Президенти Љумњурии Тољикистон дар бораи ба вазифа таъин ва аз вазифа озод намудани раиси Бонки миллии Тољикистон ва муовинони ў; (ќљт. 29.12.10 №654)
11. Ризоият барои таъин намудани Ваколатдор оид ба њуќуќи инсон; (ќкљт 06.10.08 №443)
12.Муќаррар намудани рутбањои њарбї, дипломатї, рутбањо ва унвонњои махсус;
13.Муайян намудани маоши Президент;
14. Интихоби Намояндаи Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон дар Суди конститутсионии Љумњурии Тољикистон, Шўрои адлияи Љумњурии Тољикистон ва дар дигар маќомоти Љумњурии Тољикистон; (ќљт. 29.12.10 №654)
15. Баррасии масъалаи мањрум кардан аз њуќуќи дахлнопазирии вакили Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон; (ќљт. 29.12.10 №654)
банди 14 мутобиќан банди 16 њисобида шавад. (ќљт. 29.12.10 №654)
16. Амалї намудани ваколатњои дигаре, ки Конститутсия ва ќонунњо муайян кардаанд
Маљлиси намояндагон аз рўи масъалањои дар салоњияташ буда ќарор ќабул мекунад. Ќарори Маљлиси намояндагон бо тарафдории аксарияти шумораи умумии вакилон ќабул мегардад, агар тартиби дигари ќабули ќарорро Конститутсия муайян накарда бошад. (ќљт. 29.12.10 №654)
Дар љаласаи Маљлиси намояндагон роњбарони давлатњои хориљї метавонанд суханронї кунанд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Моддаи 37
Маљлиси намояндагон бо пешнињоди Њукумати Љумњурии Тољикистон ќонунро дар бораи буљети давлатї ќабул мекунад ва назоратро аз болои иљрои он ба роњ мемонад.
Њукумати Љумњурии Тољикистон лоињаи буљети давлатии Љумњурии Тољикистонро њар сол то якуми ноябр ба Маљлиси намояндагон пешнињод мекунад.
Ќонун дар бораи буљети давлатї бо тарафдории аксарияти шумораи умумии вакилони Маљлиси намояндагон ќабул карда мешавад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Ќонуни Љумњурии Тољикистон дар бораи буљети давлатї, ки Маљлиси намояндагон ќабул кардааст, дар муддати понздањ рўз ба Президенти Љумњурии Тољикистон барои имзо ва интишор пешнињод мешавад.
Агар Президент ба ќонун ё ќисми он розї набошад, ќонунро дар муддати понздањ рўз бо далелу эродњо ба Маљлиси намояндагон бармегардонад. Дар сурати баррасии такрорї ќонун дар матни пештар ќабулшудааш бо аксарияти аз се ду њиссаи шумораи умумии вакилони Маљлиси намояндагон дастгирї ёбад, Президент дар муддати дањ рўз ба ќонун имзо мегузорад ва онро интишор менамояд.
Маљлиси намояндагон њисоботи вазоратњо, кумитањои давлатї, идорањо ва дигар маќомоти давлатиро бо маќсади назорати иљрои буљети давлатї мешунавад. (ќљт. 29.12.10 №654)
Моддаи 38 хориљ шуд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Моддаи 39
Барои ташкили кори Маљлиси намояндагон аз њисоби вакилони Маљлиси намояндагон Раиси Маљлиси намояндагон, муовини якум ва муовинони ў интихоб мешаванд, кумитањо ва комиссияњои Маљлиси намояндагон таъсис дода мешавад, раисони онњо интихоб мегарданд, Шўрои Маљлиси намояндагон таъсис меёбад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Моддаи 40
Маљлиси намояндагон аз рўи масъалањои муњокимашаванда дар доираи ваколатњои худ ќарорњо ќабул мекунад ва иљрои онњоро назорат менамояд.
ќисми дуюми моддаи 40 хориљ карда шавад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Иљрои ќарорњои Маљлиси намояндагон дар тамоми ќаламрави Љумњурии Тољикистон њатмї аст.
Моддаи 41
Маљлиси намояндагон аз њисоби вакилони худ ба мўњлати ваколаташ Раиси Маљлиси намояндагонро бо овоздињии пинњонї бо тарафдории аксарияти шумораи умумии вакилони Маљлиси намояндагон интихоб мекунад.
Раиси Маљлиси намояндагон дар назди Маљлиси намояндагон њисоботдињанда мебошад ва метавонад бо тарафдории на камтар аз се ду њиссаи шумораи умумии вакилони Маљлиси намояндагон бо овоздињии пинњонї бозхонда шавад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Масъалаи бозхонди Раиси Маљлиси намояндагон аз тарафи на камтар аз се як њиссаи вакилони Маљлиси намояндагон пешнињод мешавад.
Дар њолати таклифи мазкурро дастгирї кардани аксарияти шумораи умумии вакилони Маљлиси намояндагон масъала дар бораи бозхонди Раиси Маљлиси намояндагон ба овоздињии пинњонї гузошта мешавад.
Раиси Маљлиси намояндагон њаќ дорад ба истеъфо равад.
Маљлиси намояндагон маоши вазифавии Раиси Маљлиси намояндагонро муќаррар мекунад.
Моддаи 42
Салоњияти Раиси Маљлиси намояндагон:
1) ба мураттабсозии масъалањое, ки дар иљлосия ва љаласањои Маљлиси намояндагон ва љаласањои Шўрои он баррасї мешаванд, роњбарї мекунад;
2) ба иљлосия ва љаласањои Маљлиси намояндагон ва љаласањои Шўрои он раисї мекунад;
3) љаласаи якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагонро дар навбати худ даъват намуда, ба он раисї мекунад;
4) номзадии муовини якум ва муовинони Раиси Маљлиси намояндагон, раисони кумитаю комиссияњои Маљлиси намояндагон ва роњбари Дастгоњи Маљлиси намояндагонро ба Маљлиси намояндагон пешнињод менамояд;
5) ќонун дар бораи авф ва ќонун дар бораи буљети давлатиро, ки Маљлиси намояндагон ќабул кардааст, барои имзо ва интишор ба Президенти Љумњурии Тољикистон пешнињод мекунад;
6) ќонунњои ќабулкардаи Маљлиси намояндагонро барои љонибдорї ба Маљлиси миллї пешнињод мекунад;
7) ба ќарорњои Маљлиси намояндагон ва ќарорњои Шўрои Маљлиси намояндагон имзо мегузорад;
8) номзадии Намояндаи Маљлиси намояндагонро дар Суди конститутсионии Љумњурии Тољикистон, Шўрои адлияи Љумњурии Тољикистон ва дар дигар маќомоти Љумњурии Тољикистон ба Маљлиси намояндагон пешнињод мекунад;
9) Маљлиси намояндагонро дар дохил ва хориљи кишвар намояндагї мекунад;
10) ба созишномањои байнипарламентии Маљлиси намояндагон имзо мегузорад;
11) њангоми зарурат љаласањои ѓайринавбатии Шўрои Маљлиси намояндагонро даъват мекунад;
12) ваколатњои дигареро, ки Конститутсияи (Сарќонуни) Љумњурии Тољикистон, Ќонуни конститутсионии мазкур, дигар ќонунњои конститутсионї, ќонунњо, Дастури љаласањои якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон ва Дастури Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон муайян кардаанд, амалї мекунад.
Раиси Маљлиси намояндагон дар бораи фаъолияти Маљлиси намояндагон дар давраи иљлосияи гузашта ва дар бораи лоињаи барномаи кори ќонунгузории Маљлиси намояндагон барои иљлосияи навбатї ба Маљлиси намояндагон гузориш медињад. Аз рўи гузориши Раиси Маљлиси намояндагон, Маљлиси намояндагон метавонад ќарор ќабул кунад.
Раиси Маљлиси намояндагон дар доираи салоњияти худ ќарор ќабул мекунад ва амр медињад. (ќљт. 29.12.10 №654)
Моддаи 43
Муовини якум ва муовинони Раиси Маљлиси намояндагон аз љумлаи вакилони Маљлиси намояндагон ба мўњлати ваколати Маљлиси намояндагон бо пешнињоди Раиси Маљлиси намояндагон интихоб карда мешаванд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Тартиби интихоби муовини якум ва муовинони Раиси Маљлиси намояндагон бо Дастури Маљлиси намояндагон муайян карда мешавад. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Раиси Маљлиси намояндагон самтњои фаъолияти муовини якум ва муовинони худро муайян менамояд. Муовини якум ва муовинони Раиси Маљлиси намояндагон дар доираи салоњияти худ њаќ доранд ба воњидњои сохтории Дастгоњи Маљлиси намояндагон роњбарї намоянд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Дар сурати набудани Раиси Маљлиси намояндагон вазифањои ўро бо супориши Раиси Маљлиси намояндагон муовини якум иљро мекунад. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Муовини якум ва муовинони Раиси Маљлиси намояндагон метавонанд бо пешнињоди Раиси Маљлиси намояндагон бозхонда шаванд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Муовини якум ва муовинони Раиси Маљлиси намояндагон њаќ доранд ба истеъфо раванд. (ќљт аз 17.05.04, № 40)
Моддаи44
Шўрои Маљлиси намояндагон маќоми њамоњангсоз, њисоботдињандаи Маљлиси намояндагон буда, мутобиќи Конститутсия, њамин ќонуни конститутсионї ва Дастури Маљлиси намояндагон фаъолият мекунад.
Моддаи 45
Ба њайати Шўрои Маљлиси намояндагон Раиси Маљлиси намояндагон, муовини якум ва муовинони ў, раисони кумитањо ва комиссияњои Маљлиси намояндагон дохил мешаванд.
Маљлиси намояндагон метавонад ба њайати Шўрои Маљлиси намояндагон вакилони дигарро низ интихоб намояд.
Ба Шўрои Маљлиси намояндагон Раиси Маљлиси намояндагон сарварї менамояд.
Љаласаи Шўрои Маљлиси намояндагонро Раиси Маљлиси намояндагон аз рўи зарурат, вале камаш моње як бор даъват менамояд ва он дар сурати њозир будани зиёда аз нисфи њайати умумии Шўро босалоњият њисоб меёбад.
Шўрои Маљлиси намояндагон дар доираи салоњияти худ ќарор ќабул мекунад. Ќарори Шўрои Маљлиси намояндагон бо тарафдории аксарияти шумораи њайаташ ќабул карда мешавад.
Ќарорњои Шўрои Маљлиси намояндагон, ки ба Конститутсия, ќонунњо ва ќарорњои Маљлиси намояндагон мухолифат менамоянд, Маљлиси намояндагон онњоро бекор мекунад.
Моддаи 46
Салоњияти Шўрои Маљлиси намояндагон:
1) ташкили тайёрии љаласањои Маљлиси намояндагон ва банаќшагирии корњои марбут ба тартиб додани лоињаи ќонунњо;
2) баррасии масъалањои даъват намудани љаласањои ѓайринавбатии Маљлиси намояндагон бо пешнињоди Раиси Маљлиси намояндагон, кумитањо, комиссияњои Маљлиси намояндагон, аз се як њиссаи шумораи умумии вакилони Маљлиси намояндагон;
3) тањияи лоињаи рўзнома ва тартиби кори љаласањои Маљлиси намояндагон;
4) њамоњангсозии фаъолияти кумитањо ва комиссияњои Маљлиси намояндагон;
5) муайян намудани кумитаи масъул оид ба омода кардани лоињаи ќонун барои баррасї дар Маљлиси намояндагон, ки субъекти њуќуќи ташаббуси ќонунгузорї пешнињод кардааст. Фиристодани лоињањо барои баррасї ба кумитањои Маљлиси намояндагон, дар сурати зарурат ба дигар субъектњои њуќуќи ташаббуси ќонунгузорї ва муайян намудани мўњлати тайёр кардани хулоса, пешнињоди таѓйиру иловањо ба лоињаи ќонун ва дигар санадњо;
6) фиристодани лоињаи ќонун ва маводи ба он вобаста, ки кумитаи масъули Маљлиси намояндагон барои баррасии Маљлиси намояндагон тайёр кардааст, ба Президенти Љумњурии Тољикистон, вакилони Маљлиси намояндагон, Њукумати Љумњурии Тољикистон ва дигар субъектони њуќуќи ташаббуси ќонунгузорї, ки ба Маљлиси намояндагон лоињаи ќонуни мазкурро пешнињод намудаанд, дар мўњлатњои муќарраркардаи Дастури Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон;
7) таъмини баррасии пешакии лоињаи ќонунњо ва дигар санадњо;
8) пас гардонидани лоињаи ќонуни пешнињодкардаи субъекти њуќуќи ташаббуси ќонунгузорї дар сурати мухолифати он ба талаботи Конститутсияи (Сарќонуни) Љумњурии Тољикистон, санадњои њуќуќии байналмилалие, ки Тољикистон онњоро эътироф намудааст, Ќонуни Љумњурии Тољикистон «Дар бораи санадњои меъёрии њуќуќї» ва Дастури Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон;
9) ќабули ќарор дар бораи муњокимаи парламентї;
10) ќабули ќарори дахлдор оид ба пешнињоду эродњои вакилон, ки дар љаласањои Маљлиси намояндагон изњор шудаанд;
11) ба роњ мондани њамкорї бо Маљлиси миллии Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон ва Шўрои он, Президенти Љумњурии Тољикистон, Њукумати Љумњурии Тољикистон ва дигар маќомоти дахлдор;
12) ташкили робитањои байнипарламентии Маљлиси намояндагон;
13) таъмини назорати иљрои ќарорњои Маљлиси намояндагон;
14) таъсис додани комиссияњо вобаста ба масъалањое, ки ба салоњияти онњо дохил мешаванд;
15) пешнињод ба Президенти Љумњурии Тољикистон љињати сарфарозгардонии вакили Маљлиси намояндагон ва корманди Дастгоњи Маљлиси намояндагон бо мукофоти давлатї, рутба ва унвони махсус;
16) татбиќи ваколатњои дигар вобаста ба фаъолияти Маљлиси намояндагон, ки Конститутсияи (Сарќонуни) Љумњурии Тољикистон, санадњои њуќуќии байналмилалие, ки Тољикистон онњоро эътироф кардааст, Ќонуни конститутсионии мазкур, дигар ќонунњои конститутсионї, ќонунњо, Дастури љаласањои якљояи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон ва Дастури Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон муайян намудаанд.
Шўрои Маљлиси намояндагон ќарор ќабул мекунад ва ба он Раиси Маљлиси намояндагон имзо мегузорад. Њангоми набудани Раиси Маљлиси намояндагон ба ќарори Шўрои Маљлиси намояндагон раисикунандаи љаласаи Шўрои Маљлиси намояндагон имзо мегузорад. Ќарори Шўрои Маљлиси намояндагон ба кумитањо ва комиссияњои Маљлиси намояндагон, Дастгоњи Маљлиси намояндагон ва маќомоти дахлдор фиристода мешавад.
Ќарорњои Шўрои Маљлиси намояндагон, ки ба Конститутсияи (Сарќонуни) Љумњурии Тољикистон, санадњои њуќуќии байналмилалие, ки Тољикистон онњоро эътироф кардааст, ќонунњои конститутсионї, ќонунњо ва ќарорњои Маљлиси намояндагон мухолифат менамоянд, бо ќарори Шўрои Маљлиси намояндагон ё ќарори Маљлиси намояндагон бекор карда мешаванд. (ќљт. 29.12.10 №654)
Моддаи 47
Маљлиси намояндагон кумитаю комиссияњои худро таъсис медињад.
Номгўй ва шумораи њайати кумитаю комиссияњоро бо пешнињоди Раиси Маљлиси намояндагон Маљлиси намояндагон муайян мекунад.
Вакили Маљлиси намояндагон узви танњо як кумита ва дар як ваќт метавонад узви комиссияи доимї ва ё муваќќатии Маљлиси намояндагон интихоб шавад. Њангоми муайян кардани њайати шахсии кумитаю комиссияњо розигии вакили Маљлиси намояндагон ба инобат гирифта мешавад. (ќкљт 21.07. 2010 №622)
Моддаи 48
Ба њайати кумита ва комиссия Раиси Маљлиси намояндагон ва муовини якум ва муовинони ў интихоб шуда наметавонанд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Моддаи 49
Маљлиси намояндагон кумитаю комиссияњоро дар њайати раисон ва аъзои кумитаю комиссияњо интихоб мекунад.
Раисони кумитаю комиссияњоро Маљлиси намояндагон бо пешнињоди Раиси Маљлиси намояндагон бо овоздињии кушод бо тарафдории аксарияти шумораи умумии вакилони Маљлиси намояндагон ба мўњлати салоњияташ интихоб менамояд.
Кумитаю комиссияњои Маљлиси намояндагон бо пешнињоди раисони кумитаю комиссияњо муовинони раис ва котибони кумитаю комиссияњоро интихоб мекунанд.
Раисони кумитаю комиссияњо бо пешнињоди Раиси Маљлиси намояндагон бозхонд шуда метавонанд.
Раисони кумитањою комиссияњои Маљлиси намояндагон њаќ доранд ба истеъфо раванд.
Моддаи 50
Салоњияти кумитаю комиссияњои Маљлиси намояндагон, тартиби фаъолияти онњо бо Дастури Маљлиси намояндагон муайян карда мешавад.
Моддаи 51
Маљлиси намояндагон њангоми зарурат, барои њалли масъалањои мушаххас комиссияњои муваќќатї таъсис медињад.
Салоњият ва тартиби фаъолияти комиссияњои муваќќатиро Маљлиси намояндагон њангоми таъсис ёфтанашон муайян мекунад.
Моддаи 52
Вакилони Маљлиси намояндагон барои изњори дастаљамъонаи аќидањои сиёсии худ, амалї гардонидани барномањо ва њадафњои пешазинтихоботї њуќуќ доранд дар фраксияву гурўњњо муттањид шаванд.
Вакили Маљлиси намояндагон метавонад танњо аъзои як гуруњ ё як фраксия бошад.
Вакилони Маљлиси намояндагон новобаста ба иштирокашон дар фаъолияти ягон маќомоти Мачлиси намояндагон метавонанд аъзои фраксияву гурўњњо бошанд.
Фраксияву гурўњњои вакилони Маљлиси намояндагон маќомоти Маљлиси намояндагон намебошанд. Вакилони Маљлиси намояндагон ба ин фраксияву гурўњњо озодона дохил шуда, аз онњо хориљ мегарданд ва њангоми ба амал баровардани ваколатњои вакилиашон ба ќарорњои фраксияву гурўњњои мазкур вобаста намебошанд.
Моддаи 53
Фраксия ё гурўњ камаш аз панљ вакили Маљлиси намояндагон ташкил меёбад. Дар хусуси ташкил, њайат, њадафу вазифањои фраксия ё гурўњи вакилони Маљлиси намояндагон ба Комиссияи назорати Дастур ва ташкили кори Маљлиси намояндагон хаттї хабар дода, дигар вакилони Маљлиси намояндагон низ воќиф гардонда мешаванд. Хабарномаро бояд роњбари фраксия ё гурўњ имзо кунад.
БОБИ 5.
ФАЪОЛИЯТИ ЌОНУНГУЗОРЇ
Моддаи 54
Аъзои Маљлиси миллї, вакили Маљлиси намояндагон, Президенти Љумњурии Тољикистон, Њукумати Љумњурии Тољикистон, Маљлиси вакилони халќи Вилояти Мухтори Кўњистони Бадахшон њуќуќи ташаббуси ќонунгузорї доранд. (ќкљт 17.05.04, № 40)
Њуќуќи ташаббуси ќонунгузорї дар шакли пешнињоди лоињаи ќонунњои нави Љумњурии Тољикистон, лоињаи ќонунњо дар бораи ворид намудани таѓйиру иловањо ё бекор кардани ќонунњои љории Љумњурии Тољикистон, њамчунин дар шакли пешнињоди хаттї дар бораи ќабул кардани ќонунњои нави Љумњурии Тољикистон ё дохил намудани таѓйиру иловањо ба ќонунњои љории Љумњурии Тољикистон (таклифњои ќонунгузорї) ба амал бароварда мешавад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Моддаи 55
Маќомоти давлатї, љамъиятї ва шањрвандоне, ки њуќуќи ташаббуси ќонунгузорї надоранд, лоињаи ќонунњо ё таклифњои ќонунгузориро метавонанд ба воситаи маќомоте, ки њуќуќи ташаббуси ќонунгузорї доранд ё ба воситаи аъзои Маљлиси миллї ва вакили Маљлиси намояндагон ба Маљлиси намояндагон пешнињод намоянд.
Моддаи 56
Лоињаи ќонунњо ва таклифњои ќонунгузорї ба Маљлиси намояндагон ба тариќи амалигардонии њуќуќи ташаббуси ќонунгузорї фиристода мешаванд.
Лоињаи ќонунро дар бораи авф Президенти Љумњурии Тољикистон ба Маљлиси намояндагон пешнињод мекунад.
Лоињаи ќонунњоро дар бораи муќаррар ва бекор кардани андоз Њукумати Љумњурии Тољикистон ба Маљлиси намояндагон пешнињод менамояд.
Лоињаи ќонунњо ва таклифњои ќонунгузории ба Маљлиси намояндагон расидаро Шўрои Маљлиси намояндагон ба кумитаю комиссияњои дахлдор ё дигар маќомот барои муњокимаи пешакї, пешнињоди хулоса ва тањияи масъала љињати баррасї ба љаласаи Маљлиси намояндагон мефиристад.
Моддаи 57
Маљлиси намояндагон лоињаи ќонунњо ё таклифњои ќонунгузориро мутобиќи Конститутсия, њамин ќонуни конститутсионї, ќонунњои дигари Љумњурии Тољикистон ва Дастури Маљлиси намояндагон баррасї менамояд ва ќарор ќабул мекунад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Моддаи 58
Маљлиси намояндагон њокимияти ќонунгузориро ба амал бароварда, санадњои зерин ќабул мекунад
а) ќонунњои конститутсионии Љумњурии Тољикистон;
б) ќонунњои Љумњурии Тољикистон;
в) ќарорњо.
Моддаи 59
Ќонунњоро Маљлиси намояндагон ќабул менамояд. Ќонун бо тарафдории аксарияти шумораи умумии вакилон ќабул мегардад, агар тартиби дигарро Конститутсия муќаррар накарда бошад.
Ќонунњое, ки Маљлиси намояндагон ќабул намудааст, ба Маљлиси миллї пешнињод мешаванд, ба истиснои ќонунњо дар бораи буљети давлатї ва авф. Ќонунњо дар бораи буљети давлатї ва авф танњо аз љониби Маљлиси намояндагон ќабул карда мешаванд. Маљлиси намояндагон иљрои буљети давлатиро назорат мекунад. (ќкљт аз 17.05.04, № 40)
Маљлиси миллї ќонунро бо тарафдории аксарияти шумораи умумии аъзои худ љонибдорї мекунад. Дар мавриди дастгирї наёфтани ќонун аз љониби Маљлиси миллї ќонун такроран дар Маљлиси намояндагон баррасї мешавад.
Дар сурати бо ќарори Маљлиси миллї норозї будани Маљлиси намояндагон, ќонун њамон ваќт ќабулшуда њисоб мешавад, ки агар Маљлиси намояндагон онро такроран бо тарафдории на камтар аз се ду њиссаи шумораи умумии вакилон тасдиќ намояд.
Моддаи 60
Ќонунњои конститутсионї оид ба масъалањое ќабул мешаванд, ки Конститутсия муайян намудааст. Ќонунњои конститутсионї бо тарафдории на камтар аз се ду њиссаи шумораи умумии вакилони Маљлиси намояндагон ќабул мегарданд ва Маљлиси миллї бо тарафдории на камтар аз се ду њиссаи аъзои худ љонибдорї мекунад.
Дар сурати бо ќарори Маљлиси миллї норозї будани Маљлиси намояндагон, ќонуни конститутсионї њамон ваќт ќабул шуда њисоб мешавад, ки агар Маљлиси намояндагон онро такроран ба тарафдории на камтар аз се ду њиссаи шумораи умумии вакилон тасдиќ намояд.
Моддаи 61
Тафсири Конститутсияро Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон бо тартибе, ки барои ќонунњои конститутсионї муќаррар шудааст баррасї намуда, дар шакли ќонуни конститутсионї ќабул мекунанд.
Моддаи 62
Ќонунњои ќабулнамудаи Маљлиси намояндагон ва љонибдорикардаи Маљлиси миллї дар давоми як њафта барои имзо ва интишор ба Президент фиристода мешаванд.
Агар Президент бо ќонун ё ќисми он розї набошад, ќонунро дар давоми понздањ рўз бо далелу эродњо ба Маљлиси намояндагон бармегардонад.
Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон бо тартиби муќарраркардаи Конститутсия ќонуни мазкурро такроран баррасї менамоянд. Дар сурати баррасии такрорї ќонун дар матни пештар ќабулшудааш бо аксарияти аз се ду њиссаи шумораи умумии аъзои Мачлиси миллї ва вакилони Маљлиси намояндагон дастгирї ёбад, Президент дар муддати дањ рўз ба ќонун имзо мегузорад ва онро интишор менамояд.
Њангоми баррасии ќонуни аз тарафи Президент баргардонидашуда, ки онро пештар Маљлиси намояндагон бо аз се ду њиссаи овозњо ќабул намуда буд, Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон ќонунро такроран бо аксарияти на камтар аз се ду њиссаи овозњо тарафдорї мекунанд.
Агар Президент Ќонуни конститутсиониро баргардонад, Маљлиси намояндагон ва Маљлиси миллї бо тартиби муќарраркардаи Конститутсия ќонуни мазкурро такроран баррасї менамоянд. Дар сурати баррасии такрорї ќонуни конститутсионї дар матни пештар ќабулшудааш бо аксарияти аз чор се њиссаи шумораи умумии аъзои Маљлиси миллї ва вакилони Маљлиси намояндагон тасдиќ шавад, Президент дар муддати дањ рўз ба ќонуни конститутсионї имзо мегузорад ва онро интишор менамояд.
БОБИ 6.
ТАЪМИНИ ФАЪОЛИЯТИ МАЉЛИСИ МИЛЛЇ, МАЉЛИСИ НАМОЯНДАГОНИ МАЉЛИСИ ОЛИИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН
Моддаи 63
Хизматрасонии иттилоотї, ташкилию техникї ва хизматрасонии дигари Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон ва маќомоти онњо, аъзои Маљлиси миллї ва вакилони Маљлиси намояндагонро Дастгоњи Маљлиси миллї ва Дастгоњи Маљлиси намояндагон таъмин менамоянд. (ќкљт 06.10.08 №443)
Дастгоњи Мачлиси миллї ва Дастгоњи Маљлиси намояндагон шахси њуќуќї, маќомоти кории Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон мебошанд. Низомномаи Дастгоњ ва сохтори он, рўйхати кормандони онро мувофиќан Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон тасдиќ менамоянд.
Роњбарони Дастгоњњо дар иљлосияи Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон бо пешнињоди Раиси Маљлиси миллї ва Раиси Маљлиси намояндагон таъин карда мешаванд.
Муносибатњои мењнатии кормандони Дастгоњи Маљлиси миллї ва Дастгоњи Маљлиси намояндагон ба муддати салоњияти Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон вобастагї надорад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Моддаи 64
Фаъолияти моддию техникї ва дигар фаъолияти Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон, аз љумла харољоти вобаста ба узвияти онњо дар Созмонњои байналмиллалї ва минтаќавии парламентї аз њисоби буљети љумњурї таъмин карда мешавад.
Сметаи харољоти фаъолияти Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон, маќомоти онњо, аъзои Маљлиси миллї ва вакилони Маљлиси намояндагонро мутаносибан Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон тасдиќ менамоянд ва он дар буљети љумњурї алоњида сабт мешавад. (ќкљт 06.10.08 №443)
Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон соњиби амволе мебошанд, ки дар баланси Дастгоњи Маљлиси миллї ва Дастгоњи Маљлиси намояндагон ва бахшњои тобеи онњоанд ва аз ин амвол истифода мебаранд ва ба он ихтиёрдорї мекунанд.
Моддаи 65
Аъзои Маљлиси миллї ва вакили Маљлиси намояндагон шањодатномаи вакил ва нишони сарисинагии аъзои Маљлиси миллї ва вакили Маљлиси намояндагон доранд, ки аз онњо дар давоми мўњлати ваколатњояшон истифода мекунанд.
Моддаи 66
Харољоти вобаста ба иљрои фаъолият ва кафолатњои иљтимоии аъзои Маљлиси миллї ва вакилони Маљлиси намояндагон бо тартиби муќарраргардида аз њисоби Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон пардохта мешавад.
Моддаи 67
Маоши вакили Маљлиси намояндагонро Президенти Љумњурии Тољикистон муќаррар менамояд.
Моддаи 68
Раиси Маљлиси миллї ва Раиси Маљлиси намояндагон ба таъминот ва хизматрасонии зайли давлатї њаќ доранд:
ба манзилгоњи хизматї;
ба наќлиёти махсус;
ба муњофизин;
ба харољот љињати маќсадњои намояндагї дар дохили мамлакат;
ба харољоти вобаста ба сафари давлатњои хориљї мутобиќи меъёрњои байналмилалї;(ќкљт 06.10.08 №443)
ба хизматрасонии махсуси тиббї ва санаторию курортї; (ќкљт 06.10.08 №443)
ба суѓуртаи давлатї.
Барои Раиси Маљлиси Олии даъвати якум, Раиси Маљлиси миллї ва Раиси Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон баъд аз анљоми мўњлати ваколат, дар сурати ба истеъфо рафтан ё аз нав вакил интихоб шудан:
сарфи назар аз синну сол ба андозаи навад фоизи музди кори Раиси фаъолияткунандаи Маљлиси намояндагон бо дарназардошти иловапулињо нафаќа муќаррар карда мешавад; (ќкљт аз 17.05.04, № 40)
бо манзилгоњи хизматї;
бо хизматрасонии махсуси тиббї ва санаторию курортии онњо ва аъзои оилаашон;
бо њуќуќи истифода кардан аз наќлиёти автомобилии хизматї;
бо муњофизин таъмин карда мешаванд.
Дигар шароити таъминот, хизматрасонї ва њифзи Раиси Маљлиси Олии даъвати якум, Раиси Маљлиси миллї ва Раиси Маљлиси намояндагон бо ќарори Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон муќаррар карда мешаванд.
Моддаи 69
Ќонунњои Љумњурии Тољикистон, ќарорњои Маљлиси миллї ва Маљлиси намояндагон ба аъзои Маљлиси миллї ва вакилони Маљлиси намояндагон метавонанд дигар имтиёзњои иловагї ва кафолати иљрои онњоро муќаррар намоянд.
Моддаи 70
Аз рўзи мавриди амал ќарор додани ин ќонуни конститутсионї Ќонуни конститутсионии Љумњурии Тољикистон «Дар бораи Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон» (Ахбори Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон, с.1995, № 21, м. 221, с.1996, № 3, м. 50, с.1997, № 9, м. 110, с.1998, № 10, м.115) аз эътибор соќит дониста шавад.
Президенти Љумњурии Тољикистон Э.Рањмонов
ш.Душанбе, 19 апрели соли 2000
№ 1
_________________________